Skip to main content

"Granda ie la forza dla memoria che sta ti luesc." (da Cicero)

Amonic

I amonic fova cefalopoc, mparentei cun i nautilus, i pësc da tinta y i calamares de nosc dis. Al didancuei iesi morc ora, ma tl tëmp dl Trias fajovi pert di organisms che univa dant l plu suvënz. Restà iel truep curëc dala formes perfetamënter tridimensciuneles nchin plates defin. L'evoluzion morfologica asvelta de truepa sortes fej dainora n strumënt mpurtant per daté i sasc. Truepa sortes à mé vivù n valgun milesc de ani.

Chësc fossil fej pert dla jita "Platerné tla furmazions dl Secëda".

Claraia

Chësta bivalva fej deberieda cun d'autra sortes dla familia Claraia pert di organisms che, do la gran crisa biologica de dan 252 milions de ani, se à adatà miec ala cundizions dl ambient tl'eghes di meres daujin ala costes. Tan estremes che la cundizions fova ntlëuta desmostra l fat, che n ne à giatà degun d'autri organisms che pudëssa unì cunliei ala Claraia: l semea che Claraia fova la sëula che à pudù sëuraviver te chësta cundizions.

Chësc fossil fej pert dla jita "Platerné tla furmazions dl Secëda".

Ortiseia

Ortiseia leonardii fova n gran lën da odla semient al'araucaries de al didancuei tl'America dl sud. L chersciova dlongia i ruves che traversova na planadura aluvionela mez suta, de chëla che l sas cueciun dl'Arenaria de Gherdëina ie ncuei na testemunianza. I fossii che se à mantenì miec vën dal raion de Urtijëi, y dal inuem de chësc luech vëniel nce a se l dé l inuem dla sort. Chisc fossii lascia pensé che chësta planta chersciova te de pitli bòsc, te chëi che l vivova na gran cumpëida de tieres trac adalerch dala prejënza dl'ega.