L sëul drap de Curëisema che se à mantenì tl Südtirol curiva l presbitere ntan i 40 dis dan Pasca. Te 24 chedri cun imajes vëniel tlo cuntà la storia dla pascion y salvëza: dal ntreda de Gejù a Gerusalem nchin al'Ascension y Pasca de Mei. I chedri ie cuncei via te cater risses y la szenes ie criedes cun truepa figures. L drap depënt cun culëures a tempera univa adurvà tla dlieja da Sacun nchin al 1950. L inuem dl artist o dl'artista ne ie nia cunesciù.

Chësc bën culturel fej pert dla jita "I mejes plu vedli sa Sacun".

La szena de cripl zipleda, depënta y ndureda dl'adurazion de Gejù da pert di trëi rëiesc univa metuda ora tl tëmp da Nadel tla dlieja da Sacun. N scultëur dla berstot de Kassian Melchior Vinazer l'à zipleda ntëur l 1760. Pra la szena tochel, ora che la Madona y Gejù Bambin nce San Ujep, Melchior, Kaspar y l Balthasar african. Chësta figura de rë fova unida tëuta su tl Medieve tla Boemia y ie deventeda populera te duta l'Europa.

Chësc bën culturel fej pert dla jita "I mejes plu vedli sa Sacun".

La figura de Santa Margarita de Antiochia cun l dragon ie bonamënter unida zipleda da n scultëur dla berstot di Trebinger ntëur l 1700. La fova pert de n pitl autere de familia tla dlieja de Santa Cristina. Tl neotlassizism ie la figura de lën, depënta cun de plu culëures y n pert ndureda, unida depënta sëuravia de blanch per dé la mprescion dl miermul. Permò canche la ie unida neteda ti ani 1990 ie l cialé ora uriginel inò unì a lum. 

Chësc bën culturel fej pert dla jita "I mejes plu vedli sa Sacun".

La scultura zipleda de n angiul da tortli cun eles nduredes pudëssa vester unida crieda tla berstot de Christian Trebinger. L dà tl uedl la linies dl mus fines, na draperia blancia cun l ëur ndurà y na nibla sun chëla che l pe a man drëta semea paussé.

Chësc bën culturel fej pert dla jita "I mejes plu vedli sa Sacun".

La cësa dl mëune sota la dlieja da Sacun ie n gran mesc da na frabica sëula che ie documentà dal 1453 y che se à mantenì te si forma uriginela gotica. L ie for mo pert dl avëi dla dlieja. L'abitazion cun n ciulé y doi partimënc ie sun la pert a ost dla frabica. L tublà cun ntëurvia n palancin cëla de viers dl vest. Sun l tram sëura la ntreda iel depënt doi beches che se cëla, les ie l simbol dl cërtl dl ann cun si pruzesc de trasfurmazion dla vegetazion.

Chësc post fej pert dla jita "I mejes plu vedli sa Sacun".

La pitla cësa da paur cun si mureda smauteda dl tert gotich y la decurazion di ciantons cun chedri cueceni ie te si nujel dl 14ejim y 15ejim secul. Da si cësa de nasciuda Trëbe à i fredesc Christian, Bartolomäus, Dominik y Anton Trebinger giapà si inuem. I se fej cunëscer tl 17ejim secul cun si lëures per dliejes dl Südtirol y coche pionieres dla furmazion tla scultura y tla costruzion de auteresc. Tl partimënt basite de Trëbe iel mo ncueicundì na berstot da scultëur.

L nujel uriginel dla cësa d'abitazion dl luech a pèr va de reviers, aldò de analises dendrocronologiches, al 1249. La frabica à na basa mureda, na ntreda al ciulé tl ost y dessëura n piguel, uel dì n partimënt de lën spurjënt. La frabica sota defendura dla Sëurantendënza per i Bëns culturei ie spartida tamez ju, la ie bele da n pez dejabiteda ma l luech vën mo laurà. La pert tl vest dla frabica ie unida cumpreda dal chemun de Urtijëi coche arpejon architetonica de mpurtanza.

L nujel dla costruzion de chësc mesc da na frabica sëula cun na pert da sté y na pert per i lëures da paur sota un n tët va de reviers al ann 1554. L mesc sota defendura dla Sëurantendënza per i Bëns culturei ie unì restruturà dedite. Si inuem vën dal toponim preroman Col de Flam che ie cunlià a na luegia de cult dl tëmp de latène ("luegia cun prevesc", " luegia de invocazion") de chëla che l Museum Gherdëina cunservea na lingia de reperc archeologics de fier y de bront.

La dlieja da Sacun ie la dlieja plu vedla dla valeda y dëssa vester unida frabicheda dai seniëures de Stetteneck ntëur l 1200. Documenteda per l prim iede iela tl ann 1246. L fat che la ie unida cunsacreda a San Iacun, l prutetëur di viandanc, ie bonamënter gaujà da si pusizion pra l Troi Paian. La dlieja ie decureda cun opres d'ert zipledes tl tëmp baroch. La scultures urigineles vën cunservedes tl Museum Gherdëina.

Chësc post fej pert dla jita "I mejes plu vedli sa Sacun".