L fossil plu cunesciù de Gherdëina ie zënzauter l Itiosaur che n à giatà sun Secëda. Chësc gran retil de mer, de na lunghëza de plu o manco 5 m, fova l majer tier da rapina de si tëmp (dan zirca 241-240 milions de ani). Pervia che l mancia na gran pert dl schilet ne iel nia puscibl atribuì cun segurëza i resć a na sort prezisa. Purempò iel n repert scialdi mpurtant, ajache l ie unich tl Ladinich bas, n tëmp de crisa per chisc retii de mer.

Chësc fossil fej pert dla jita "Platerné tla furmazions dl Secëda".

I amonic fova cefalopoc, mparentei cun i nautilus, i pësc da tinta y i calamares de nosc dis. Al didancuei iesi morc ora, ma tl tëmp dl Trias fajovi pert di organisms che univa dant l plu suvënz. Restà iel truep curëc dala formes perfetamënter tridimensciuneles nchin plates defin. L'evoluzion morfologica asvelta de truepa sortes fej dainora n strumënt mpurtant per daté i sasc. Truepa sortes à mé vivù n valgun milesc de ani.

Chësc fossil fej pert dla jita "Platerné tla furmazions dl Secëda".

Chësta bivalva fej deberieda cun d'autra sortes dla familia Claraia pert di organisms che, do la gran crisa biologica de dan 252 milions de ani, se à adatà miec ala cundizions dl ambient tl'eghes di meres daujin ala costes. Tan estremes che la cundizions fova ntlëuta desmostra l fat, che n ne à giatà degun d'autri organisms che pudëssa unì cunliei ala Claraia: l semea che Claraia fova la sëula che à pudù sëuraviver te chësta cundizions.

Chësc fossil fej pert dla jita "Platerné tla furmazions dl Secëda".