Chësc droch de porfir batù ora da n puron de sas sëul cun la data 1868 nrisseda ite fova n iede pra l hotel da Mauriz y univa adurvà coche droch per ti dé da bever ai ciavei. Cun si cater metri de lunghëza iel l majer di ntëur 50 droc che fova n iede te Gherdëina. Dal 1960 incà iel dan l Museum Gherdëina. L dëssa vester unì fat dal taiasasc Scola Petru de Falcade che ova metù su n'atività de taiasasc tla cava a Puntives.

L gran taier de mauta cueta dlasà ie zerilà cun la reprejentazion de n'eguia dopla depënta a "ngobe", n sëni dla crëusc y la data 1828. L ëur dedite ie oradechël mo decurà da elemënc cuncei via te cërtli cunzentrics. Massaria de ceramica fova tipica per l Tirol, chësc taier vën dal vedl luech de Rescion via n Sureghes.

L stuel vën da ciastel Gherdëina (Fischburg), si spuenda ie zerileda da trëi mascarons y urnamënc a rocaille che ncurnijea na imaja votiva zipleda ite. Chësta reprejentea n ël tumà y sëura d'ël la figura de na santa, bonamënter la Madona, y l uedl de Idie. Dlongia la szena iel ntaià ite na parola che pudëssa vester "pregato" - n referimënt a na imaja votiva.

La fiertla de lën ie unida ciarieda cun chiena zipleda per la mené dal ferleigher o sun i marcei. La curones sun la pert dovia dla fiertla possa unì spustedes tres la vëtes, sun l banch de lën sainsom univel cuncià su, coche ogec de desmustrazion, ciavei y bëc. Adurvedes univa de tel fiertles nchin ala metà dl 19ejim secul. 

La sia de fier cun mane de lën turnà ie na testemunianza dla stënta de truep zipladëures de Gherdëina dan la Prima viera mundiela. La univa adurveda per taië lëns a scroch per avëi leniam da pudëi ziplé. De n cumpré ne ova i zipladëures pervia de si pitl davani nia l muet. Ti ani 1870/1880 univel nsci taià ora uni ann n 2000 lëns dai bòsc cumenei. 

Trughes da noza y da nevicia per tenì su la dota univa nce te Gherdëina adurvedes nchin tl 20ejim secul. Chësta truga da noza particulera ie fata dedora via de zirm y dedite de pëc. Dancà iel ziplà ite doi de gran rosëtes de urnamënt cun l mutif dl surëdl. L ann 1566 ie n referimënt al ann de produzion o de noza, i pustoms I y T ala iniziales dla patrona.