Skip to main content

"Granda ie la forza dla memoria che sta ti luesc." (da Cicero)

"Absolute Schrift"

Sperimenté cun formes y culëures per cumbiné te un n lëur tenscion y orden: l troi sun chël che Mili Schmalzl va te si pitura d'acril "Absolute Schrift" ti mostrela nce ai artisć jëuni dla Scola d'ert de Urtijëi. Schmalzl, nasciuda tl 1912, ie stata bona, coche ëila te na valeda de scultëures, de ruvé tl'academies dla Talia y dla Germania ulache la ie unida furmeda coche pitëura. 

Mëisules tla nrosadura

La pitura a tempera de Mëisules y Sas dla Luesa tla nrosadura ie de Peter Demetz da Fëur (1913-1977). Do la Segonda viera mundiela àl nsenià depënjer tla scoles d'ert de Sëlva y Urtijëi. Per Peter Demetz, che jiva scialdi gën da mont su, fova la cuntreda dla Dolomites na funtana rica de mutifs. 

Urtijëi tl ann 1860

Tl 1925 cëla l depenjadëur Josef Moroder Lusenberg (bera Śepl da Jumbierch) da si cësa sun l luech de Urtijëi di ani 1860 y a chësta maniera sun l paesc de si nfanzia. La udledla retrospetiva à bonamënter da n fé cun l gran svilup che la valeda ova abù cun l flurì dl artejanat artistich y dl turism nchin ala Prima viera mundiela cun n smendramënt dla mpurtanza dl'agricultura.

Chësc bën culturel fej pert dla jita "L svilup dl’ëuta dl secul: villes y berstotes".

"Der Leiermann"

L depënt a uele che bera Śepl Moroder da Jumbierch à fat dl 1912 mostra n sunadëur de orgun da mené che ti sona dant a n tlap de mutons deschëuc dan n luech da paur. I mëndri semea vester nmaruiei dala pitla afa senteda sun l orgun ntan che doi mutans y si oma ti cëla ala szena stajan da na pert - na usservazion prezisa dla deversificazion soziela a Urtijëi tl tëmp dl'ëuta dl secul.

Chësc bën culturel fej pert dla jita "L svilup dl’ëuta dl secul: villes y berstotes".

Acuarel cun peonies

Chësc acuarel cun peonies à Jakob Sotriffer fat ntan si tëmp de stude ti ani 1822-24 tl'Academia de Viena che l ova pudù frecuenté pervia de n stipendium per deventé maester de dessëni y scultëur te Gherdëina. Sotriffer univa dal mesc de Plajes a Urtijëi y ie sta da jené dl 1825 inant nseniant dla scola de dessëni nueva njiniëda ite n iede tla cësa Steifl (dlongia Ianon a Urtijëi) y daldo sal Furmescère sota curtina.

L drap de Curëisema dla dlieja da Sacun

L sëul drap de Curëisema che se à mantenì tl Südtirol curiva l presbitere ntan i 40 dis dan Pasca. Te 24 chedri cun imajes vëniel tlo cuntà la storia dla pascion y salvëza: dal ntreda de Gejù a Gerusalem nchin al'Ascension y Pasca de Mei. I chedri ie cuncei via te cater risses y la szenes ie criedes cun truepa figures. L drap depënt cun culëures a tempera univa adurvà tla dlieja da Sacun nchin al 1950. L inuem dl artist o dl'artista ne ie nia cunesciù.

Chësc bën culturel fej pert dla jita "I mejes plu vedli sa Sacun".

Dessënies cun sanghin (crëida cuecena) de Bierjun

La majon da durmì ie unida frabicheda pro pra l luech da paur Bierjun de Sureghes, che ie urmei unì zarà ju defin. Permò analises cun raies-UV à descurì l sucrët: l ie unit a lum dessënies fac cun sanghin de szenes dla pascion de Gejù, dla ciampana che vën trata su tl ciampanil dla dlieja da Bula y de na ciacia ala lores. I dessënies fac cun l sanghin ie na testemunianza rera dla religiosità tla vita di paures dan l 1500. N patron dl mesc fova tl 17ejim secul prevost dla dlieja da Bula che ie dedicheda a San Lenert.